Meubels als metafoor

Adegisl Walah Filosofie

Mijn meubels gaan niet over de vorm maar waarvan ze een uiting zijn. Door deze metaforen in onze leefomgeving te plaatsen en ze dagelijks te gebruiken helpen ze om ons hieraan herinneren. Net zoals de ambachtsman de symboliek van zijn ambacht moet leren lezen, kun je ook leren om deze symboliek terug te zien in zijn producten. Mijn meubels doen, op een kleinere schaal, wat de belangrijkste gebouwen van een stad ook doen.

Vormen zijn slechts de tijdelijke uitingen van iets dat zich niet laat beperken tot vorm maar zich voortdurend uit in nieuwe vormen. Omdat een vorm nooit de essentie kan bevatten van dat waarvan het een uiting is, is het per definitie een beperking en onvolledig. Het is deze beperking die ons tot keuzes dwingt. Deze beperkingen resulteren in tegenstellingen (b.v. dag/nacht) en deze tegenstellingen worden in balans gehouden door middel van cycli (zodat ze weer volledig zijn). Deze cycli herkennen we in de seizoenen, in ons leven en - dat is mijn overtuiging - in de meubels om ons heen.

De algemene beschrijving van elke cyclus kunnen we ook toepassen op de symboliek van meubels of op een iets grotere schaal, de (symbolisch) belangrijkste gebouwen van een stad. Maar we kunnen ook de andere kant op, een kleinere schaal. Dan komen we bij de houtverbindingen in meubels.

Een cyclus bestaat altijd uit vier fasen (die zelf ook weer een cyclus zijn).

  1. Uitgangspunt (en het vasthouden daaraan) - Wabi-sabi (niets is perfect, niets is ooit af en niets is voor eeuwig)
  2. (ver)val weg bij het uitgangspunt (en het verzet daartegen) - Altaar of Kerk (tafels)
  3. Correctie op (ver)val (en het mislukken daarvan) - Troon of Paleis (stoelen)
  4. Overdracht van wat behouden moet blijven naar de volgende cyclus - Ark of Universiteit (kisten en kasten)

Houtverbindingen

Wanneer we de boom kappen zagen we het hout in delen. Deze delen moeten we opnieuw met elkaar verbinden tot een samenhangend geheel om er een meubel van te maken. Er kunnen veel verschillende overwegingen meespelen bij het maken van meubels: functioneel, esthetisch, economisch, ergonomisch, etc. maar voor mij is de metaforische betekenis die voorbij de vorm gaat leidend. Om deze reden gebruik ik in mijn houtverbindingen geen mediator (schroeven, spijkers, lijm) maar vervul ik deze rol zelf door het met de hand maken van deze nieuwe verbinding.

De pen-gat verbinding: een kosmos in het klein

De belangrijkste houtverbinding is de pen-gat verbinding. Dit is een verbinding tussen een ligger (horizontale as) en een staander (verticale as).

  • De horizontale as symboliseert de manifestatie in substantie
  • de verticale as symboliseert de verbinding met de essentie

De mens, in zijn rol als mediator tussen hemel en aarde, bevindt zich op dit kruispunt (zie de symboliek van het kruis, die sterk verbonden is met die van de boom).

Deze symboliek komt het meest duidelijk naar voren in pen-gat verbindingen waarbij de pen volledig door het gat steekt. De pen symboliseert hier natuurlijk het mannelijke (dynamische maar tijdelijke) principe en het gat het vrouwelijke (statische of ontvangende maar eeuwige). Om deze reden zijn de staanders vrouwelijk en de liggers mannelijk. Om deze reden spreken we over het "paren" van de pen-gat verbinding.

Van de groei in vorm via het levende hout tot de groei in essentie via het meubel

Toen het hout nog onderdeel was van de levende boom groeide het vanuit de kern naar buiten (horizontale vlak). Het levende hout bevindt zich aan de buitenkant. Als een boom maar oud genoeg wordt, is de kern hol. Dit symboliseert de onbereikbaarheid van de essentie.

Een boom doorloopt een jaarlijks groeicyclus die we duidelijk terugzien in de jaarringen van het hout. Zoals elke cyclus verloopt dit in vier fasen (seizoenen). We zien deze symboliek terug in de formule "squaring the circle" (de essentie is hierbij een punt, bol of cirkel en de substantie een vierkant of kubus). Door rechthoekige pen-gat verbindingen te gebruiken "fixeren" we de fase (de uitingsvorm van ons meubel) en bieden we weerstand tegen verval (vervorming).

De "doop" van de levende boom was de sapstroom door het hout. De "doop" van onze houtverbinding is vuur. Door de pennen in het vuur meer te drogen dan de gaten in het verse hout, zal de houtverbinding tijdens het drogen alleen maar hechter worden.

Er is een reden waarom we onze meubels maken zoals we dat doen. Wij doorlopen bij het op deze manier maken van het meubel een scheppingsritueel dat we niet volledig terug zien in het meubel maar er wel is.

Het met de hand maken van deze houtverbinding kost een half uur per verbinding. Een ronde verbinding of een machinaal vervaardigde verbinding kost een paar minuten. Het verschil zit 'm niet in tijd, maar in intentie. Of dit verschil waarde voor je heeft hangt van jezelf af. Heeft wijwater waarde? Heeft een icoon waarde? Heeft authenticiteit waarde?

Vorige Bericht Volgende Bericht